Yıllarca sabahın erken saatlerinde yollara düşüp, alın teriyle primlerini dolduran milyonlarca vatandaşımızın en büyük hayali rahat bir emeklilik hayatı yaşamak. Ancak bazen prim günleri dolsa bile, o ulaşılamaz gibi görünen “yaş” engeline takılıp kalabiliyoruz. Peki, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) mevzuatında yer alan ve binlerce kişinin haberdar olmadığı o özel formüllerle emeklilik yaşınızı yasal olarak 4 yıla kadar öne çekebileceğinizi biliyor muydunuz?
Zorlu şartlarda çalışanlar ve özel durumu olan anneler için devletin sunduğu bu “pozitif ayrımcılık” hakkı, emeklilik dilekçesini yıllar öncesinden vermenizi sağlıyor. Gelin, yaş şartını eriten ve size zaman kazandıran o mucizevi sistemin detaylarına birlikte bakalım.
SGK sisteminde her çalışanın döktüğü ter bir tutulmuyor. Eğer bedensel veya zihinsel olarak insanı normalden çok daha fazla yoran, riskli ve ağır iş kollarında çalışıyorsanız; devlet size “Fiili Hizmet Süresi Zammı”, yani halk arasındaki adıyla Yıpranma Payı veriyor.
Bu sistemin matematiği çok basit: Normal bir çalışan yılda 360 gün prim kazanırken, yıpranma hakkı olan bir meslekte çalışan kişi mesleğinin zorluğuna göre yılda 420, 450 veya 540 gün prim kazanmış sayılıyor. İşin en güzel tarafı ise sadece fazladan prim kazanmakla kalmıyorsunuz; kazandığınız bu ekstra günlerin büyük bir kısmı doğrudan emeklilik yaşınızdan düşülüyor. Bu sayede, kanunda belirtilen yaştan 3, 4 hatta bazı durumlarda 5 yıl daha erken emekli olabiliyorsunuz.
Yıpranma payının sadece ağır sanayi işçilerine veya madencilere verildiği düşünülse de, aslında en büyük haklardan biri ağır engelli veya sürekli bakıma muhtaç çocuğu olan çalışan annelere tanınıyor. 2008 yılından sonra çalışılan her 4 yıllık süre için, devlet bu annelerin hanesine 1 yıl ekstra prim yazıyor.
Dahası, kazanılan bu fazladan prim süresinin tamamı kadının emeklilik yaşından kuruşu kuruşuna düşülüyor. Yani bu durumdaki bir anne, eğer sisteme göre 58 yaşında emekli olacaksa ve 4 yıl yıpranma payı biriktirmişse, 54 yaşına girdiği gün gidip emeklilik dilekçesini verebiliyor.
Hakkınızın kaybolmaması için yapmanız gereken tek şey, bağlı bulunduğunuz SGK il veya ilçe müdürlüğüne giderek meslek kodunuzun veya özel durumunuzun sisteme doğru işlenip işlenmediğini kontrol etmektir.
